20 stycznia 1946 roku

W czasie okupacji hitlerowskiej ludność gromady Stany i gromad sąsiednich była wysiedlona.

Budynek szkolny i zabudowania mieszkańców częściowo spalono, resztę rozebrano i wywieziono.

Po wyzwoleniu ludzie wracają i odbudowują się. Kilku gospodarzy przywozi wywieziony przez okupanta budynek gromadzki z Krawców. W budynku mieści się urząd gminny, szkoła, mieszkanie księdza i nauczyciela.

Uczy się 70 dzieci równocześnie, bez względu na wiek i zasób wiadomości. Uczy tutejszy chłop ob. Nieradka Florian.

Po ogłoszeniu wpisów przez nauczycielkę Furlak Stefanię zapisuje się 133 dzieci, z tego 33 w wieku poza szkolnym.

Od dnia 28 stycznia 1946 r. rozpoczyna się nauka dla 4-ech klas dzieci w wieku obowiązku i I-szej klasy dla dzieci wieku opóźnionego.

Od ferii wiosennych naukę przerwano z powodu choroby nauczycielki i braku zastępstwa.

Rok szkolny 1946/1947

1 września 1946 r.

Na rok szkolny 1946/47 zgłosiło się do szkoły 104 dzieci w wieku obowiązku szkolnego i 84 dzieci w wieku opóźnionym (10-15 lat) nie umiejących czytać i pisać.

Zorganizowano 4 klasy normalne i I-szą klasę dla dzieci w wieku opóżnionym, liczącą 84 dzieci.

W ciągu tego roku szkolnego dzieci te przerobiły program klasy I i II. Nauka odbywała się od godz. 13-15-tej. Nie było ani jednego podręcznika, jak również żadnych pomocy naukowych. Dzieci przychodziły słabo ubrane, na pół bose i głodne. W domach, gdzie w małych izbach mieściło się po kilkanaście osób, nie było warunków do nauki.

Co dnia każde dziecko przynosiło po kilka polan na opał, susząc je na piecu.

Mimo tak niesprzyjających warunków należało podziwiać zapał, wytrwałość i cierpliwość cierpliwość jakim dzieci uczyły się. W ciągu 7-miu godzin pracy z trzema grupami dzieci nie zdarzały się wypadki, żeby upominać kogoś o spokój czy uwagę. Dzieci spragnione były nauki bardziej niż chleba, którego także nie było.

Z dniem 1 marca 1947 r. zorganizowano dożywianie dzieci z funduszy państwowych. Do końca roku szkolnego otrzymano w gotówce 27 061 zł i wiele produktów żywnościowych. Dzieci przynajmniej w szkole jadły chleb. Matki przychodziły bezpłatnie przygotowywać dla dzieci drugie śniadanie.

Rok szkolny 1947/1948

1 września 1947 r.

W roku szkolnym 1947/48 uczęszczało 210 dzieci do sześciu oddziałów, ponieważ z zeszłorocznego ciągu utworzono dwie klasy trzecie.

Przybyła druga siła nauczycielska – mianowicie ks. Dobrzański Roman jako nauczyciel kontraktowy przedmiotów świeckich.

W roku 1947 przebudowano barak i w jednej jego połowie urządzono izbę szkolną, ogrzewaną piecykiem żelaznym. Warunki pracy były ciężkie, latem gorąco i duszno, zimą przez nieszczelne ściany baraku wiał wiatr, a nieraz i warstwa śniegu biała na podłodze.

31 stycznia 1948 r. otrzymał mianowanie na nauczyciela szkoły ob. Nycz Franciszek i uczył tylko do końca roku szkolnego, ponieważ 30 V 1948 r. otrzymał zwolnienie.

Dożywianie prowadzono nadal. W ciągu roku szkolnego 1947/48 otrzymano na ten cel 78 195 zł w gotówce i produkty żywnościowe.

Od dłuższego czasu myślano o budowie szkoły. Dawny plac szkolny był mały, trudno pomieścić budynek, budynek przecież musi być podwórze.

Wprawdzie szkoła posiadała 1 ha ziemi, ale nie nadawało się to na plac, ponieważ było odsunięte od drogi. Kawałek pola leżący przy drodze był własnością około 100 obywateli gromady (serwitut). Na zebraniu serwitutowi zrzekli się swoich udziałów na rzecz szkoły. Mieliśmy już piękny plac pod budynek, odpowiadający potrzebom szkoły. Obywatele tutejszej gromady zaczęli zwózkę drzewa.

W lipcu 1947 r. Straż Pożarna i Komitet Rodzicielski urządzili festyn, z którego dochód w kwocie 19 000 zł przeznaczono na budowę szkoły. Za te pieniądze zrobiono fundamenty. W grudniu 1947 r. uzyskano subwencję w kwocie 280 000 zł. Podwody i robociznę niefachową dała gromada i robota ruszyła.

Rok szkolny 1948/1949

1 września 1948 r.

Na rok szkolny 1948/49 zapisano 217 uczniów i zorganizowano klasę V-tą.

Praca w tym roku zwłaszcza na początku jest ciężka. Dwie siły nauczycielskie mianowane do tutejszej szkoły w ogóle nie zgłosiły się do pracy.

Dopiero od 1 XII 1948 zgłosił się do pracy ob. Wojtak Stanisław i otrzymał przeniesienie do szkoły w Stanach ob. Kozimala Kazimierz.

W listopadzie 1948 r. część budynku szkolnego jest już ukończona. W dwu izbach lekcyjnych odbywa się już nauka. Trzecia izba nadal mieści się w budynku gromadzkim.

Na dożywianie w tym roku szkolnym otrzymano 128 229 zł.

Rok szkolny 1949/1950

1 września 1949 r.

W roku szkolny 1949/1950 zgłosiło się do szkoły 237 uczniów.

Zorganizowano klasę szóstą.

Ob. Kozimala Kazimierz otrzymał w dniu 1 X 1949 r. przeniesienie do szkoły w Maziarni.

Od 1 IX 1949 r. otrzymały mianowanie ob. Smoszna Irena i ob. Marek Maria.

W budynku szkolnym wykończono znów 2 izby lekcyjne. Nauka odbywa się teraz całkowicie w budynku szkolnym.

Na dożywianie otrzymano w tym roku szkolnym 78 030 zł. Z dożywiania korzystało 150 dzieci.